DIAGNOZA ZJAWISKA PRZESTĘPCZOŚCI GOSPODARCZEJ

 

Wieloaspektowość

 

 

 

Przestępczość gospodarcza ma charakter wieloaspektowy, a oprócz jej typowych form, oraz zaniżanie należności publicznoprawnych, przestępczość na rynku kapitałowym, bankowym  i ubezpieczeniowym, zalicza się do niej również przestępczość związaną z zamówieniami publicznymi czy przeciwko prawom autorskim i pokrewnym, a także wszystkie rodzaje przestępczości ukierunkowanej na uzyskiwanie zysku przy uwzględnieniu mechanizmów rynkowych. Sprawcy zajmujący się tego rodzaju procederem dostosowują metody działania do zmieniającej się sytuacji ekonomicznej oraz przepisów prawa krajowego i wspólnotowego, wykorzystując istniejące regulacje lub luki prawne. W związku z tym, przestępczość gospodarcza jest szybko ewoluującą formą działalności przestępczej (przykładem nowej formy tego rodzaju przestępczości może być wyłudzenie dotacji Unii Europejskiej).

Należy zaznaczyć, iż przestępczość gospodarcza nie stanowi obecnie wyłącznie domeny  białych kołnierzyków, a więc osób posiadających specjalistyczną wiedzę często z zakresu prawa, ekonomii, bankowości, księgowości czy rachunkowości. Współcześni sprawcy rekrutują się  z różnych środowisk społecznych, a przestępstwa są popełniane zarówno przez indywidualnych sprawców, jak również przez współdziałających ze sobą na różnym stopniu zorganizowania, w tym w ramach zorganizowanych grup przestępczych.

Tego rodzaju przestępczość jest również związana z funkcjonowaniem w Polsce szarej strefy

(tj. działalności charakteryzującej się obchodzeniem oficjalnych zasad prowadzenia działalności gospodarczej ukierunkowanej na uzyskanie zysku ekonomicznego) w obrocie niektórymi towarami często przy stosunkowo wysokim przyzwoleniu społecznym (popycie na oferowane w nielegalnym obrocie towary).

Dodatkowym utrudnieniem dla przeciwdziałania i zwalczania tej formy przestępczości jest również częste powiązanie z legalną działalnością gospodarczą, a w konsekwencji ograniczenie możliwości określenia charakteru udziału poszczególnych osób w przestępczym procederze oraz skali tego zjawiska. Zdarzają się również przypadki świadomego lub nieświadomego, z perspektywy właścicieli, wykorzystywania legalnie działających firm w przestępczym procederze.

W tego rodzaju procederze uczestniczą również tzw. słupy, którymi mogą być zarówno firmy (tworzone na rzecz dokonania określonej transakcji, po której kończą one swoją działalność),  jak i osoby fizyczne (rekrutowane zazwyczaj spośród osób o najniższym statusie majątkowym), wykorzystanie w łańcuchu transakcji w celu ukrycia faktycznych sprawców nielegalnego procederu (np. w procederze prania pieniędzy czy przestępczości VAT-owskiej).

Często stosowanym sposobem dokonywania nadużyć finansowych, w celu obniżenia podatków jest wykorzystanie faktur kosztowych, czyli tzw. puste faktury (tj. faktury niedokumentujące rzeczywistych zdarzeń gospodarczych i mające na celu m.in. zawyżenie kosztów uzyskania przychodów występujących w działalności gospodarczej). Zjawisko to występuje w każdym rodzaju prowadzonej działalności gospodarczej. O powszechności zjawiska świadczy m.in. fakt tworzenia firm, które specjalizują się wyłączenie w tworzeniu fikcyjnej dokumentacji. Skala procederu wskazuje, iż uczestniczą w nim zorganizowane grupy przestępcze. Puste faktury wystawiane są zarówno przez podmioty istniejące i prowadzące działalność, jak również przez podmioty nieistniejące i nigdy niezarejestrowane na potrzeby działalności gospodarczej.

jak przestępczość podatkowa (unikanie płacenia podatków oraz wyłudzanie nienależnych zwrotów)

 

Przestępstwa ekonomiczne mogą być popełniane zarówno na terenie Polski, jak i mieć charakter transgraniczny, a geopolityczne położenie naszego kraju jest czynnikiem sprzyjającym popełnianiu tego rodzaju przestępstw. W tym kontekście szczególnie istotne pozostaje zróżnicowanie  w zakresie przepisów podatkowo-akcyzowych pomiędzy krajami Unii Europejskiej i krajami trzecimi.  W niektórych formach przestępczości gospodarczej specjalizują się również poszczególne grupy etniczne. Na terenie RP obserwowalna jest m.in. działalność azjatyckich zorganizowanych grup przestępczych specjalizujących się w szczególności w zakresie wprowadzania do obrotu towarów  z zaniżeniem wartości celnej, często z naruszeniem praw autorskich i pokrewnych, dokonywaniu nielegalnych transferów uzyskanych w ten sposób dochodów za granicę czy zajmujących się praniem pieniędzy. Przestępstwa gospodarcze mogą być także dokonywane w cyberprzestrzeni. Działania przestępców podlegają stałemu procesowi dostosowawczemu, adekwatnie do rozwoju nowoczesnych technologii, a upowszechnienie dostępu do Internetu i globalny charakter cyberprzestrzeni, przy możliwości zachowania względnej anonimowości, ułatwiają prowadzenie działalności przestępczej, w tym popełnianie przestępstw na terenie jednego państwa z obszaru innego. W większości przypadków cyberprzestrzeń nie stwarza jednak nowego rodzaju przestępstwa, lecz dostarcza dodatkowych środków bądź metod prowadzenia przestępczej działalności lub stanowi nową przestrzeń, w której taka działalność jest prowadzona. Przykład w sferze przestępczości gospodarczej stanowią oszustwa internetowe, w tym oszustwa dokonywane za pośrednictwem internetowych serwisów aukcyjnych, przestępstwa na szkodę właścicieli dóbr intelektualnych, nielegalny handel towarami akcyzowymi czy nielegalny hazard.

Przestępczość gospodarcza pozostaje nierozerwalnie związana z procederem praniem pieniędzy, polegającym na ukrywaniu przestępczego pochodzenia określonych wartości majątkowych. W celu umożliwienia prowadzenia działalności przestępczej, sprawcy przestępstw wykorzystują również mechanizmy korupcyjne. Najczęściej spotykanymi działaniami o charakterze korupcyjnym są przekupstwo (łapownictwo), wykorzystywanie środków budżetowych i majątku publicznego do celów prywatnych lub korzyści osobistych, płatna protekcja oraz nieprawidłowości dotyczące zamówień publicznych, kontraktów, koncesji itp., uchylanie się przed obowiązkiem celnym, podatkowym i innymi należnościami publicznoprawnymi, a także świadome, niezgodne  z prawem dysponowanie środkami z budżetu państwa.

Najnowsze wpisy

Archiwa

admin2 Opublikowane przez:

Bądź pierwszą osobą, która zostawi swój komentarz

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *