OCHRONA WSPÓŁMAŁŻONKA CZŁONKA ZARZĄDU NIEWYPŁACALNEJ SPÓŁKI Z O.O. PRZED ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ ZA DŁUGI SPÓŁKI

Pełnienie funkcji członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością nie jest wolne od ryzyka. W pewnych przypadkach osoba taka ponosi bowiem odpowiedzialność całym swoim majątkiem za zobowiązania spółki. Ma to miejsce w przypadku, gdy egzekucja przeciwko spółce stanie się bezskuteczna (art. 299 § 1 ksh). Wówczas, członek zarządu będzie mógł zwolnić się od takiej odpowiedzialności jedynie pod warunkiem, że wykaże, iż we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości albo że niezgłoszenie takiego wniosku nastąpiło bez jego winy, lub że pomimo takiego zawinionego niezgłoszenia wierzyciel nie poniósł szkody (art. 299 § 2 ksh). Wykazanie takich okoliczności często nastręcza wiele trudności, co ma przede wszystkim związek z problematyczną kwestią ustalenia kiedy istotnie zachodzą przesłanki niewypłacalności, które zobowiązują do złożenia w terminie 14 dni wniosku o ogłoszenie upadłości spółki.

Do ubiegłego roku sporny był również charakter prawny odpowiedzialności członków zarządu statuowanej w przepisie art. 299 ksh. Cześć poglądów przedstawicieli doktryny oraz niektóre orzeczenia Sądu Najwyższego oparte były na założeniu, że jest to odpowiedzialność za dług cudzy (w tym przypadku spółki), mająca charakter podobny do gwarancji. Tym samym przyjmowano, że członkowie zarządu są gwarantami wykonania przez spółkę jej zobowiązań.

Aktualnie Sąd Najwyższy przyjął pogląd przeciwny: zgodnie z uchwałą z dnia 7 listopada 2009 r. III CZP 72/08 odpowiedzialność członków zarządu za zobowiązania spółki z o.o. ma charakter odszkodowawczy deliktowy. Jest to orzeczenie o niezwykłej doniosłości. Rzutuje ono między innymi na kwestie terminu przedawnienia oraz rodzaju zarzutów, które mogą być podnoszone przez członków zarządu na ich obronę.

Jednocześnie przesądzenie, że odpowiedzialność określona w przepisie art. 299 ksh ma charakter deliktowy wpływa na zakres odpowiedzialności za tego rodzaju zobowiązania majątkiem objętym wspólnością majątkową małżeńską. Sąd Najwyższy przyjął, iż członkowie zarządu odpowiadają za własny czyn polegający na niedokonaniu we właściwym czasie złożenia wniosku o wszczęcie postępowania upadłościowego. W jego konsekwencji wierzyciel ponosi szkodę w wysokości niewyegzekwowanej od spółki należności. Odpowiedzialność z art. 299 ksh pełni, jak stwierdza Sąd Najwyższy, w uzasadnieniu wyroku z dnia 14 lutego 2003 r. sygn. akt IV CKN 1770/00, funkcję sankcji w stosunku do osób zarządzających za kierowanie sprawami spółki w sposób prowadzący do bezskuteczności egzekucji wierzytelności przeciwko spółce.

Odpowiedzialność członków zarządu ma zatem źródło nie w czynności prawnej, lecz w czynie niedozwolonym. W rezultacie zatem stwierdzić należy, że możliwości wierzyciela prowadzenia egzekucji z majątku członka zarządu objętego wspólnością majątkową małżeńską są ograniczone.

Zgodnie bowiem z przepisem art. 41 § 2 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego jeśli zobowiązanie jednego z małżonków nie wynika z czynności prawnej, wierzyciel może żądać zaspokojenia z majątku osobistego dłużnika, a jeśli chodzi o składniki majątku objętego wspólnością, to jedynie z wynagrodzenia za pracę lub z dochodów uzyskanych przez dłużnika z innej działalności zarobkowej, jak również z korzyści uzyskanych z jego praw autorskich i pokrewne, jak również praw własności przemysłowej oraz innych praw twórcy.

Bez znaczenia jednocześnie jest czy małżonek członka zarządu wyraził zgodę na przyjęcie przez niego funkcji członka zarządu (bądź na powstanie konkretnego zobowiązania spółki). Zgoda małżonka na zaciągnięcie zobowiązania ma znaczenie dla odpowiedzialności majątkiem wspólnym za zobowiązania wynikające z czynności prawnych, tj. np. z umów (art. 41 § 1 kro). Skoro więc źródłem zobowiązania członka zarządu nie jest w tym przypadku czynność prawna, lecz delikt – tym samym o zgodzie małżonka na jego powstanie nie może być mowy.

W konsekwencji zatem niezaspokojeni wierzyciele niewypłacalnych spółek, którzy uzyskali tytuł egzekucyjny przeciwko członkom zarządu, nie mogą wszcząć egzekucji do majątku małżonków postaci na przykład nieruchomości, ruchomości, papierów wartościowych, rachunków bankowych, itd.

Natomiast mimo, że wierzyciel będzie mógł skierować egzekucję do niektórych rodzajów składników majątku wspólnego (np. pobranego wynagrodzenia za pracę lub pobranych dochodów z działalności gospodarczej) – nie jest on zobowiązany do uprzedniego uzyskania klauzuli wykonalności przeciwko małżonkowi członka zarządu. Dzieje się to z mocy przepisu art. 7761 § 1 kpc, w myśl którego tytuł wykonawczy wystawiony przeciwko dłużnikowi pozostającemu w związku małżeńskim jest podstawą do prowadzenia egzekucji nie tylko z majątku osobistego dłużnika, lecz także z pobranego przez niego wynagrodzenia za pracę lub dochodów uzyskanych z prowadzenia przez niego innej działalności zarobkowej oraz z korzyści uzyskanych z jego praw autorskich i praw pokrewnych, praw własności przemysłowej oraz innych praw twórcy.

Wierzytelności z tych praw będą mogły zostać przez wierzyciela zajęte jako składniki majątku osobistego członka zarządu ( art. 33 pkt. 7). kpc)., na co rzecz jasna również nie jest potrzebna klauzula przeciwko małżonkowi.

Na koniec warto zauważyć, że zgodnie z przepisem art. 52 § 1 a kodeksu rodzinnego wierzyciel jednego z małżonków, jeżeli uprawdopodobni, że zaspokojenie wierzytelności stwierdzonej tytułem wykonawczym wymaga dokonania podziału majątku wspólnego małżonków może żądać ustanowienia przez sąd rozdzielności majątkowej. Tym samym nie jest wykluczone, że wierzyciel, który pomimo przeprowadzenia egzekucji z majątku spółki z o.o., a następnie z majątku osobistego członka zarządu i niektórych składników majątku wspólnego, nie zaspokoi swojej wierzytelności – wówczas będzie mógł skutecznie doprowadzić do podziału majątku wspólnego małżonków.

Dlatego też, pełniąc funkcję członka zarządu spółki z o.o. warto mieć świadomość, iż skutki zaniedbań w kierowaniu sprawami spółki mogą być także dotkliwe dla rodziny niestarannych zarządców.

Najnowsze wpisy

Archiwa

admin2 Opublikowane przez:

Bądź pierwszą osobą, która zostawi swój komentarz

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *